reklam

Kelebeğin Rüyası Hiç Bitmese Keşke...

O sabah tek amacım, spordan sonra hemen bilgisayarın başına geçip, yazılmayı sabırsızlıkla bekleyen yazılarıma konsantre olmaktı. Ama inadına hava öyle güzel ve güneş öylesine parlaktı ki... "Ne bilgisayarı Allah aşkına? Her gün kapalı ofistesin zaten. Çık gez biraz" diyordu sanki... Hemen hızlıca bir program yaptım. Anne-kız, "alışveriş bahanesiyle Nişantaşı'nda biraz dolaşalım, yorulunca da bir yemek yeyip, sinemaya "Kelebeğin Rüyası" filmine gidelim" dedik.


Fragmanını gördüğüm ilk saniyeden itibaren, bir an önce vizyona girmesi için sabırsızlanıyordum bu filmi izlemek için. "Eee hani güneşli, açık havayı değerlendireceğim diye atıp tutuyordun?" diye düşünenleriniz olacaktır doğal olarak... Evet haklısınız ama, zaten biraz dolaş, yemek ye, derken saat neredeyse 16:00 oldu bile... Sokaklar gölgede kalınca, o yalancı kış güneşinin iç ısıtan etkisi de hemencecik geçti gitti zaten... 

Spontane oluşmuş olsa da,  birlikte geçireceğimiz böyle kaliteli bir zaman dilimine ihtiyacımız vardı. Annem uzun yıllar Kültür Sanat Danışmanlığı yapmış bir gazeteci, yazar ve şair olduğu için, bu filmden, keyif alacağını düşünerek, onunla gitmeyi özel olarak istedim.

"Dün gece bir düş gördüm

Düşümde kelebek olduğumu gördüm

Şimdi düşünüyorum...

Ben kelebek olduğunu düşünen bir insan mıyım?

Yoksa, insan olduğunu düşünen bir kelebek mi?"



Yılmaz Erdoğan’ın senaristliğini ve yönetmenliğini yaptığı Kelebeğin Rüyası; Zonguldaklı iki genç şair Rüştü Onur (Mert Fırat) ve Muzaffer Tayyip Uslu’nun (Kıvanç Tatlıtuğ ) aşk ve şiiri, veremle olan savaşlarına tercih etmelerini, karşılığında sadece sevgilerini ve şiirlerini bırakarak bu dünyadan genç yaşta göçüp gitmelerini anlatan 128 dakikalık bir dönem filmi...

Şiirli-Şairli, toplumun büyük kesimi tarafından en ilgi gösterilmeyen sanat dallarından birini konu eden film, vizyonda çoğunlukla Oscar adayı yabancı filmlerin ve yerli komedilerin yer aldığı şu günlerde gösterime girmesine rağmen, 430.000 gibi çok iyi bir hafta sonu gişesi yakalamış. 


Muhteşem ötesi görüntülerinin yönetmenliğini Gökhan Tiryaki'nin üstlendiği ve IMDB notu 8,3 olan Film, fragmanı sebebiyle, iki şair arkadaşın, aynı anda beğendikleri kız uğruna şiir yazarak yarışacaklarını ve kız hangisinin şiirinden etkilenirse, onunla diğerinin, kız uğruna aralarının bozularak, savaşacaklarını filan sanıp, yine her zamanki klişelere kendini hazırlayanları, en güzel şekilde ters köşeye yatırıyor. 


Mümkün olduğunca "spoiler" vermeden, kısaca konusunu özetlemek gerekirse; 

Tek parti hükümeti ve1941 Türkiyesi... Zonguldak’ta yaşayan 13-50 yaş arası her erkeğin, madende çalışmakla mükellef kılındığı yokluk yılları... Yakın arkadaş olan Muzaffer  ve Rüştü ise verem hastası oldukları için yer altında çalışmaktan kurtulmuş.

Tüm yokluk ve hastalıklarına rağmen, şiir yazma tutkusuyla yanıp tutuşan bu iki şairin, şiire bahane olarak gördükleri aşk; kentin ileri gelenlerinden Zihni Bey’in kızı Suzan'ın (Belçim Bilgin) şehre gelmesiyle tekrar canlanıyor. Bu süreci dönemin şartları altında en güzel şekilde yansıtan filmin, özellikle ilk yarısında yer yer gülümseten sahnelere de yer verilmiş. 


Şiirin ete kemiğe bürünmüş halleri gibi hissettiren, güzel ruhlu iki şairin romantik heveslerinin, hayat karşısında yavaş yavaş solduğunu gösteren film, aslında sadece iki şairin acıklı hikayesi değil... O dönemin ve mükellefiyet yıllarının da bir portresi. 

Daha önce şahsen hiç duymadığım ve Osmanlı’nın kömür ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlandığını, araştırarak öğrendiğim mükellefiyet yasası diyor ki: “Ereğli’nin 14 kariyesinde 13-50 yaş arasındaki erkekler kazmacı, kürekçi, direkçi olarak çalışmakla mükelleftir.” 


Bu madde uyarınca, insanlar zorla madene sokularak, çok zor şartlar altında çalıştırılıyormış. Görevden kaçanları engellemek ve disiplini sağlamak için alınan önemler ve uygulamalar ise inanılmaz. Sık sık yaşanan grizu patlamaları ve kazalarda toplu ölümler oluyor ve "Bit mücadelesi" adı altında tüm maden işçileri herkesin ortasında zorla çırılçıplak soyundurularak, buhar kazanlarına sokuluyormuş. 



Film; Sosyo-ekonomik çerçevenin etki-tepkilerinin izlerini karakterler üzerinde yansıtırken, bir tarafta; acı içinde perperişan evlerde, aç bilaç yaşanan ve çoğu yer altında geçen hayatlar, diğer tarafta; bu durumun tam aksine tenis turnuvaları, vals dersleri ve balolarla gününü gün eden bir kesimi de gözler önüne sererek, insanı derinden etkiliyor.


Aslına bakarsanız 2.Dünya Savaşı yıllarını ve fakirliği işliyormuş gibi yaparken, bir diğer yanda da, aslında şirin bahanesi olarak gördükleri "aşk"la aklını bozmuş iki şair dostu, bir odaya kapatarak, "bağımsız sinemaya" da göz kırpıyor.

Evrensel oyunculuk anlamında; "metod oyunculuğu" tarzında inanılmaz bir örnek sergileyen ve rolünün hakkını verebilmek uğruna, aşırı derecede zayıflayıp, kemiklerinin sayıldığı sahnelerde, izleyicilerin üzüntüden nefeslerinin tutulmasına sebep olan Kıvanç Tatlıtuğ'un; sade, tertemiz ve abartıdan uzak sinema oyunculuğu karşısında şapka çıkarıp eğiliyorum.



Bu seneki Oscar ödüllerinde pek çok tahmini doğru tutturmuş naçizane bir izleyici olarak, genç kızların ondan bahsederken söylediği ismiyle "Kıvanç Baldan Tatlıtuğ'un" bu filmde Oscar'lık bir performans sergilediği kanaatindeyim. "Şahsi görüşüm" demiştim, katılırsınız katılmazsınız bilemem :)


Mert Fırat da oldukça iyi.. Aralarında çok başarılı şekilde sağlanmış bir uyum var ve kimse diğerinin önüne geçmeye çalışmıyor. 
Mediha rolüyle Farah Zeynep Abdullah ve Behçet Necatigil karakteriyle Yılmaz Erdoğan, abartısız ve gerçekten başarılı oyunculuklar sergilenmiş.



Söylemeden geçemeyeceğim tek şey; "eş kontenjanından filme dahil edildiği" ileri sürülerek çok eleştirilen Belçim Bilgin... Elinden geleni yapmaya çalışsa da, 30 yaşında bir hanım olarak yüz ve fiziği maalesef, lise öğrencisi kompozisyonunda belki pek inandırıcı olamamış ama, ben yine de sadece eş kontenjanından bu role uygun görüldüğünü düşünmek istemiyorum. Çünkü ortada çok ciddi bir prodüksiyon bütçesi var, bu iş şaka değil. Ama şu var ki insan; kendini böylesine içine çeken bir filmin tam odağında otururken, onun olduğu sahnelerde, sinemanın büyüsünden biraz çıkıp, dışarıdan izleyen ve bunun gerçek değil, bir film olduğunun tekrar farkına varan kişiye dönüşebiliyor.


Sonuç olarak, her ayrıntısını kaçırmadan izlemeye çalıştığım, gerçekten rüya gibi bir filmdi... Balık hafızalı olmama rağmen, söylenen güzel sözleri ezberleyebilmek umuduyla, içimden tekrar ettiğim bile oldu. Hani güzel bir rüya görürken de olur ya, bir yandan bunun bir rüya olduğunun farkında olsanız da, "aman ben bunu unutmayayım" dersiniz... İşte aynen o duygu!


Zaman zaman sadece tek bir damlanın kirpiğimin ucunda donup kaldığı, zaman zaman da fütursuzca gözyaşı döktüğüm filmden, kurbağa gibi gözlerle çıktıktan sonra, uzun süre bir hüzün duygusu sardı içimizi. "Eee Nası buldun?" sorusuna "çok iyiydi" cevabından çok daha fazlası vardı yüreğimizin tam üstüne oturup kalan... 



Garibanlığı, aşkı, çaresizliği ve verem gerçeğini düşünüp, üzerine konuştuk biraz.  Sonra baktık olmayacak, bir daha konuyu açmamaya çalıştık çaktırmadan ikimiz de... Ama fark ettim ki etkisinden öyle kolay kolay çıkılacak gibi değil aslında...


Dev bir prodüksiyon örneği sergilenerek, Gökhan Tiryaki'nin üstün görüntü yönetmenliği sayesinde, çok iyi kadrajlarla, sadece sokaklarına değil, neredeyse tüm Zonguldak'a yer verilen ve bol bol dış mekan kullanılmasıyla, dönem filmi atmosferi sağlanması konusunda da Türk Sineması için dönüm noktası olan Kelebeğin Rüyası, önümüzdeki sene, Yabancı film dalında Oscar almasına şaşırmayacağım ve pek çok festivalden bol ödülle döneceğine inandığım bir çalışma olmuş... 



En kötü ihtimalle bunların hiç birisi gerçekleşmese dahi, sırf şiir okunmasını bir nebze de olsa özendirecek olması bile, bence bu filmi sevmek için güzel bir neden... 


Gencecik yaşta göçüp gitmiş, ama gönül verdikleri şeyi yapmaktan ödün vermemiş şairlerimizi yücelten bir Senarist ve Nuri Bilge Ceylan’la olan deneyiminin de etkisiyle harika bir film ortaya koyan ve kendisi de Şair olan Yönetmen Yılmaz Erdoğan'ı tebrik ediyorum.


Bu kadar konu etmişiz madem,  gelsin o zaman değerli Şair Nursen Deliktaş'tan, maden ocaklarındaki hayatlar üzerine yazılmış etkileyici bir şiir...

OCAKLAR SÖNDÜ

Sirenler çaldı yine
Yine parçalandı yürekler

Dilim dilim
Ateş rengi bir bulut gökyüzünde
Bir koşmaca bir telaş ardından
Ve yine aynı film
Hep aynı soru gözlerdeki
Bu defaki kim

Oysa ne ilk ne sondu

Bu defaki de
Yine grizu patladı
Yine yıkıldı kim bilir
Hangi yuvalar
Ocaklar söndü

Sonra

Yine zaman sardı yaraları
Unutuldu yine zamanla acılar
Her zamanki gibi
Hatıralarda kaldı anıları

Ve bir gün

Ocak bitti dedi birileri
Ocak kapatıldı ardından
Yine insanlar aç
Yine işsizlik diz boyu

Bu defa ocak değil

Ocaklar söndü

               Nursen Deliktaş



26 yorum:

  1. şimdi gördüm yazını türkiyede aşka dair film çok fazla fakat böyle güzel anlatılanı çok az sanırım..
    Oyuncular bi harika görünüşe göre senaryo bi harika fragmanından bile çok etkilendim en yakın zamanda seyretcem tşkler böyle blog yazdıgın için :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O zaman son 6 saattir bu yazıyı hazırlamak için uğraşıp, bu saatte uyumaya çalıştığıma değmiş :) Taze taze, ben daha "yayınla"ya basar basmaz görüp okudunuz demek ki.. Beğenmenize sevindim. Çok teşekkürler. İyi geceler ve sabahlar :))

      Sil
  2. Yine harika bir yazı Üşengeç Şef.

    YanıtlaSil
  3. Ben de bu filmi geçen hafta Londra Türk film festivali'nde izledim ve bayağı etkilendim. Keşke gitmeden önce sizin yazınızı okusaymışım. Tamamen farklı bir bakış açısı kattınız bana izledikten sonra da olsa.Tşkler

    YanıtlaSil
  4. Kız şiirden anlıyorsa benim şiirimi daha çok beğenecek. Anlamıyorsa zaten senin olsun :) Tek kelimeyle harika bir film ve Kıvanç Tatlıtuğ başta olmak üzere harika oyunculuklar. Bu ara da Blogunuzun hastasıyım! :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bunu duyduğuma çok memnun oldum. Blogum size şifa gibi gelecek:))

      Sil
  5. Ben de zaman zaman Nuri Bilge Ceylan etkileri sezdim. Dizi hakkındaki Yorumlarınızı çok beğendim. Yapıt olarak Türk sineması adına çok başarılı ve gurur duyulacak bir iş olmuş. Aynen katılıyorum.

    YanıtlaSil
  6. İlk kez sinemada film izlerken agladım. Bence çok acıklı ama güzeldi

    YanıtlaSil
  7. Aslında hikayeyi fazla geniş anlatmaya çalışıldığı için, pekde olmamış hissi vermişti bana ama sizin izlenimleriniz biraz bu düşüncemi yumuşattı sanki

    YanıtlaSil
  8. Filmin sonunda kendimi 10 yıl yaslanmış gibi hissettim ama buna değerdi:)

    YanıtlaSil
  9. Bana kalırsa dediğiniz gibi Kelebeğin rüyası tam Oscarlık. Hatta Ben Affleck'in 'Argo'suna da 10 basar.

    YanıtlaSil
  10. Belçim Bilgin güzel görünsün diye, etrafındaki kızlar bilerekmi çirkin seçilmiş yoksa benmi kötü niyetliyim acep sorarım? :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hihihi. Diğer kızlar için çirkin demeyelim de daha bakımsız belki:)

      Sil
  11. Şiirden çok hazetmem ama buna rağmen filmi oldukça çok beğendim. Mert Fıratın oyunculuğu bence mükemmeldi. Kıvanç Tatlıtuğ'un ise bu filmden sonra manken kökenli olduğuna inanmak zor

    YanıtlaSil
  12. Bu film, şiirden zerre anlamayan bende bile şiiri sevdirecek kıpırtılar yaşattı. Yazınızın en sonundaki "Ocaklar Söndü" şiiri de oldukça etkileyiciymiş gerçekten.Özellikle filmi izleyen ve o yaşantıları gözlemleyenler daha iyi anlayacaktır ne anlatılmak istendiğini

    YanıtlaSil
  13. Herkese güzel ve samimi yorumları ve Sevgili Blogum Üşengeç Şef'e gösterilen büyük ilgi için teşekkür ederim:)

    YanıtlaSil
  14. Yazılarınız harika!Hepsini çok büyük keyifle okuyorum. Bir film ancak bu kadar güzel yorumlanır.

    YanıtlaSil
  15. Usengec ismini artik birakmaniz gerekiyor usenmeden ki arada iki baglac olsada kok olumsuz bir hava veriyor.siz dolu dolu herkese kendinizi ve yasam tarzinizi anlatmaya calisiyorsunuz ilk kez sizden bir konuda icsel olarak etkilendiginizi mecburiyet veya paylasim olmadan bu dunyada dunyevi rahatin yemegin icmenin gorselligin olmadan ruhun da hissedebilecegini sizin bu film izlenminizden anladim kim bir siir veya film de aglarsa kendi dunyasindaki vicdan azabindan aglar

    YanıtlaSil
  16. Her zamanki gibi harika bir yazı yazmışsınız.Türk filminin bu kadar gelişmesi gurur verici.Katkısı olan herkesin emeğine sağlık :)

    YanıtlaSil
  17. Türk filmiiçin sinemaya gitmem aslında ama öyle güzel anlatmışsınız ki sanırım gitmem şart artık

    YanıtlaSil
  18. Hala izleyememiş olmanın üzüntüsü içindeydim ancak yazını okuduktan snr hmn bı karar aldım bu ctsi saat 10da bade uyutulacak ve gece saat 12 seansına gidilecek :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Senacım sizin mümkün olan tüm aktivitelere Bade ile katılmanızı ve diğer zamanlar için de bebeğini bahane edip asosyalleşen çiftlerin aksine, kendinize fırsatlar yaratmanızı çok takdir ediyorum.

      Sil
  19. kıvanç tatlıtuğ.oyuncu olma yolunda yol katetmiş bu filmle.ustune koyarak devam edebılırse.uluslararsı bı aktor olabılr.çok efendi bi arkads.

    YanıtlaSil

Yorumlarınız benim için çok önemli.
Üşenmez de web sitemin sağ en üstündeki "Bloguma Üye Olun"a tıklayarak sadece 2 saniyede üye olursanız, mesajlarınız "adsız" çıkmazlar ve ben de sizi isminizle tanıyabilir ve daha da mutlu olurum bilesiniz:)